Robotyka dla początkujących

Budowa własnego radia FM w stylu retro to doskonały projekt DIY, który łączy klasyczny wygląd dawnych odbiorników z nowoczesną elektroniką. Ten przewodnik krok po kroku pozwoli Ci stworzyć funkcjonalne radio o paśmie 87–108 MHz, z cyfrowym strojeniem, wzmacniaczem audio i obudową w stylu vintage – idealny dla entuzjastów robotyki i elektroniki.

Zawartość wpisu: [pokaż]

Wstęp – dlaczego warto zbudować retro radio FM?

W erze smartfonów i streamingu budowa radia FM DIY przywraca radość z majsterkowania i daje namacalny efekt pracy. Projekt oparty na zestawie ICStation HU-017ASW z układem RDA5807 oferuje prosty montaż, styl retro dzięki akrylowej obudowie z przezroczystymi panelami oraz praktyczne funkcje (4 przyciski do strojenia, wyświetlacz cyfrowy, wyjście AUX i głośnik 0,5 W). Dla purystów istnieją też proste układy z jednym tranzystorem i ręcznie nawijanymi cewkami, nawiązujące do lat 60. – w tym artykule skupiamy się na wersji z gotowym tunerem i opcjami modyfikacji.

Projekt uczy lutowania SMD i THT, montażu mechanicznego oraz podstaw pracy tunera FM. Czas budowy: 2–4 godziny. Koszt: ok. 50–100 zł (zestaw dostępny online).

Potrzebne narzędzia i materiały

Przed startem przygotuj warsztat – cierpliwość i porządek na stanowisku to klucz do sukcesu.

Narzędzia

Przygotuj następujące narzędzia:

  • lutownica (<50 W) z cienką końcówką,
  • kalafonia i cyna bezołowiowa,
  • nożyce do drutu, szczypce boczne i pęseta,
  • śrubokręt Phillips i multimetr do testów,
  • taśma dwustronna i klej termiczny (opcjonalnie).

Materiały z zestawu

W pudełku znajdziesz m.in.:

  • płytka drukowana PCB,
  • układ RDA5807 (tuner FM), wyświetlacz 4-cyfrowy U7, tranzystory S8550 (Q1–Q4) i potencjometr 200 kΩ (R1),
  • rezystory: 8x 510 Ω (R7–R14), 5x 1 kΩ (R6, R17–R20), 5x 10 kΩ (R2–R5, R16),
  • kondensatory: 4x 0,1 µF (104) (C1, C2, C6, C9) i inne,
  • gniazdo AUX 3,5 mm (U4), 4 przyciski 6x6x8 mm (S1–S4), antena FM i głośnik 0,5 W/8 Ω,
  • obudowa akrylowa (dolna/górna płyta + 4 boczne), śruby M2/M3, nakrętki i koszyk na 2x AA,
  • opcjonalnie: ferrytowy rdzeń do cewek dla modyfikacji superreakcyjnej.

Dla szybkiego wglądu w wartości elementów biernych skorzystaj z tej tabeli:

Element Wartość Ilość Oznaczenia
Rezystor 510 Ω 8 R7–R14
Rezystor 1 kΩ 5 R6, R17–R20
Rezystor 10 kΩ 5 R2–R5, R16
Kondensator 0,1 µF (104) 4 C1, C2, C6, C9

Uwaga: pracuj w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i unikaj przegrzewania układów scalonych – krótkie, pewne luty to podstawa.

Schemat ideowy i zasada działania

Radio bazuje na tunerze RDA5807FP, który odbiera i demoduluje sygnał FM z anteny, następnie cyfrowo go przetwarza i przekazuje do prostego wzmacniacza na tranzystorach S8550. Wyświetlacz prezentuje częstotliwość, a przyciski pozwalają skanować i wybierać stacje. Tor audio napędza wbudowany głośnik lub wyjście AUX. Akrylowa obudowa nadaje całości charakteru rodem z lampowych konstrukcji z lat 50., eksponując komponenty wewnątrz.

W wariancie prostym (jednotranzystorowym) cewka L1 (5–6 zwojów na wiertle 6 mm) z ferrytowym rdzeniem stroi obwód rezonansowy, a tranzystor wzmacnia sygnał RF. RDA5807 jest stabilniejszy i zapewnia wygodne, cyfrowe strojenie.

Krok po kroku – montaż elektroniki

Postępuj od najniższych elementów do najwyższych, aby ułatwić lutowanie i uniknąć zwarć:

  1. Rezystory – wlutuj kolejno: 8x 510 Ω (R7–R14), 5x 1 kΩ (R6, R17–R20), 5x 10 kΩ (R2–R5, R16). Cyna na pady, element, docięcie wyprowadzeń i przylutowanie. Zamontuj też potencjometr 200 kΩ (R1) jako regulator głośności.

  2. Kondensatory – 4x 0,1 µF (C1, C2, C6, C9); kondensatory ceramiczne nie mają polaryzacji.

  3. Gniazdo AUX i przyciski – pocynuj lekko pady, osadź gniazdo AUX 3,5 mm (U4) prosto. Przyciski S1–S4 ustaw pionowo, by nie kolidowały z obudową.

  4. Tranzystory – wlutuj 4x S8550 (Q1–Q4) w obudowie TO‑92, dopasowując łuk do nadruku na PCB. Lutuj krótko, temperatura grotu do ok. 250°C.

  5. Układ główny – RDA5807 (U3) – nanieś cienką warstwę cyny na pady, ustaw układ pęsetą i wyrównaj piny. Unikaj mostków lutowniczych – to kluczowy element toru RF.

  6. Wyświetlacz – zamontuj moduł U7 (4-cyfrowy, czerwony), zwracając uwagę na orientację przecinka dziesiętnego.

  7. Głośnik i antena – przewody głośnika (czerwony/czarny) przylutuj do odpowiednich padów. Antenę zamocuj w punkcie U6 na śrubie M2x6 z nakrętką i dla stabilności zalutuj punkt masy.

  8. Zasilanie – podłącz koszyk 2x AA (3 V), przewód czerwony do plusa. Głośnik i koszyk przyklej do PCB/obudowy taśmą dwustronną zgodnie z białymi obrysami.

Test po montażu PCB: po włożeniu baterii wyświetlacz powinien się zaświecić, a przyciski reagować – wyreguluj głośność potencjometrem R1; w razie braku dźwięku sprawdź luty i ewentualne zwarcia multimetrem.

Montaż mechaniczny – retro obudowa

Akrylowa skorupa nadaje wygląd vintage – przezroczyste panele efektownie eksponują wnętrze niczym w starych lampowcach. Wykonaj poniższe kroki:

  1. Wkręć śruby dystansowe M3x8+6 z nakrętkami w otwory montażowe PCB.

  2. Usuń folię ochronną z elementów akrylowych, aby uniknąć zarysowań podczas składania.

  3. Przykręć dolną płytę śrubami M3x5, a następnie zamontuj boczne panele, dbając o równe spasowanie.

  4. Zamknij całość górną płytą, używając śrub M2x22 i nakrętek – nie dokręcaj nadmiernie, by nie pękł akryl.

  5. Wykonaj finalny test – włącz radio i zeskanuj pasmo FM.

Modyfikacje dla zaawansowanych – strojenie i ulepszenia

Jeśli chcesz pójść krok dalej, rozważ te modyfikacje:

  • retro superreakcyjny wariant – nawiń cewkę L1: 5 zwojów drutem 0,6 mm na wiertle 6 mm, z odczepem w połowie; dodaj wkręcany rdzeń ferrytowy i trymer do strojenia; możesz połączyć ten blok z RDA dla hybrydowego charakteru;
  • wzmacniacz na TDA2030A lub TDA2822M – zastąp tranzystory S8550 układem scalonym, aby uzyskać większą moc i czystszy dźwięk;
  • płytka od zera – wykonaj laminat metodą termo-transferu, a przy montażu SMD zaczynaj od najmniejszych elementów i mikrokontrolera;
  • lepsza antena – zastosuj przewód ekranowany i podłącz antenę zewnętrzną dla wyższej czułości i mniejszego poziomu zakłóceń.

Strojenie: kręć rdzeniem ferrytowym śrubokrętem z tworzywa lub heksagonalnym – maksymalny sygnał ustaw na znanej stacji referencyjnej.

Testowanie i rozwiązywanie problemów

Gdy radio jest zmontowane, skorzystaj z poniższej ściągi diagnostycznej:

  • działa? – skanuj pasmo 87–108 MHz i reguluj głośność potencjometrem R1;
  • brak odbioru – sprawdź antenę, polaryzację zasilania 3 V i luty; układ RDA5807 wymaga stabilnego zasilania;
  • szumy – oddal radio od źródeł zakłóceń (zasilacze impulsowe, routery), wydłuż lub popraw ustawienie anteny;
  • brak audio – przetestuj wyjście AUX, zweryfikuj orientację i lutowanie tranzystorów Q1–Q4.

Źródła inspiracji: zestawy ICStation, tutoriale YouTube, projekty EP, manual Conrad.